Hayır demek sınır koymaktır - Şebnem Seçkiner | Mükemmel anne yoktur, kendimizi kandırmayalım...
Loading

Hayır demek sınır koymaktır

Hayır demekle aranız nasıl? Mesela ben kolay “hayır” diyebilenlerdenim. Yaş aldıkça daha da çok söylüyorum hatta. Çocukken de çok itiraz ederdim annemlere. Bazen “tamam” derlerdi, bazen de hepimiz gibi ısrar ederlerdi..

“Irmak hayır dediğinde hiç ısrar etmedim” dersem, yalan söylemiş olurum. Onca bilgilendirici yazı okumama rağmen, insanım nihayetinde ve ağzımdan bir anda çıkıveriyor “ama yapmalısın, ama yemelisin” sözleri.  Bir başkası onu öpmek istediğinde, “hayır” dediğinde ısrar etmiyorum ama. Sevmiyor çünkü. İşte bu konuda hiç ısrarcı değilim. Olmam da! Şimdi bu bilgiden sonra daha fazla frenlemeye çalışacağım kendimi.

Kişilerin hayır demeyi küçük yaşlardan itibaren öğrendiğine dikkat çeken uzmanlar, “Çocuğunuz sınır koymayı, istemediği davranışlara itiraz etmeyi hayır diyerek öğrenir. Size hayır diyen çocuğunuza ısrar etmeyin” uyarısında bulunuyor.

NPİSTANBUL Nöropsikiyatri Hastanesi Uzman Psikolog Ahmet Yılmaz, kişiyi istemediği davranışlardan ve kimi zaman da tehlikelerden koruyan “hayır” kelimesinin küçük yaşlarda öğrenildiğini anlatıyor. Yılmaz’ın bilgilerini aynen aktarıyorum:

Çocuğunuzdan yapmasını istemediğiniz bir davranış yapmasını istiyorsunuz, çocuğunuz size “hayır” diye cevap veriyor. Zorla yemek yediriyorsunuz size “hayır” diyor, yemiyor. Kendisini sevdirmek, öptürmek istemiyor hayır diyor; siz ise zorla seviyorsunuz.

Kaç tane anne-baba böyle bir durumda çocuklarının hayır kelimesine saygı gösterip onu zorlamaz? Kaç anne-baba çocuğunun kendine çizdiği sınırı ihlal etmez ve “‘istemiyorsa zorlamayayım, onun da bir kişiliği, tercihleri var ve saygı duymalıyım” der?

HAYIR DEMEK SINIR KOYMAKTIR!

Peki “hayır” demek nedir? “Hayır” demek sınır koymaktır. “Benim tercihime saygı duy” veya “ben bunu yapmak istemiyorum” demektir. “Hayır” demek, karşı tarafı durduran bir kelimedir. Kimi aileler, çocukları hayır dedikleri halde onlara zorla istediklerini yaptırırlar ve bir süre sonra çocuk için bu kelimenin bir anlamı olmaz. “Nasıl olsa hayır desem de istediğim olmuyor” diye düşünmeye başlar ve “hayır” içi boş, anlamını yitiren bir kelime olur.

HAYIR DİYEREK KENDİNİ KORUMAYI ÖĞRENİR

Kimi aileler ise çocukları “hayır” dediklerinde çocuklarına küserler; sevmediklerini, kırıldıklarını, üzüldüklerini söylerler ve çocukları duygusal ikilem içerisinde bırakırlar. Bu durumda ise çocuklar ilişkilerinde ‘’hayır’’ demekten kaçınırlar; çünkü “hayır dersem sevilmem, kırarım, ilişkim biter” diye düşünürler.  Belki küçük yaşlarda önemsiz gibi görünen bu durum, çocuklar ergenlik dönemlerine geldiklerinde aslında yaşamları için çok ciddi problemlere neden oluyor. Özellikle ergenlik döneminde başlayan bu sorunlar yetişkinlikte de devam ediyor.

Ergenlik döneminde çocukların arkadaşları tarafından kabul görmeleri çok önemlidir. Arkadaşlarının sevgi ve kabullerini kazanmak için, toplum tarafından hoş görülmeyen davranışlar (suç, alkol, madde teklifi, sigara, şiddet vb) ona sunulduğunda, ‘’hayır’’ demekten kaçınırlar ve bu tür davranışlara meylederler; yetişkinlik döneminde de bu durum aynı şekilde seyreder.

“HAYIR”A SAYGI DUYUN

“Hayır” diyemeyen kişiler, istemedikleri durumlarda karşısındakilere sınır koyamazlar çünkü geçmişte sınır çizmeye kalkıştıklarında anne ve babaları tarafından olumsuz tepkiyle karşılaşmışlardır. Bu nedenle çocuklarımız ‘’hayır’’ dediklerinde saygı duyalım ve bırakalım bu kelimenin karşı tarafı durduran, istemediklerini karşı tarafa rahatça ifade edebilen, çok değerli ve güçlü bir kelime olduğunu keşfetsinler; bunun karşılığında da ergenliğe doğru arkadaşlarına sınır koyarak “hayır” diyebilsinler.

Küçük yaşlarda onları tehlikeye karşı koruyabiliriz ancak ergenliğe doğru sürekli onların yanında olarak onları tehlikelerden korumamız mümkün değil. Onlara, sınır koymalarını öğreterek, yanlarında olmadığımız zamanlarda kendilerini korumalarını sağlamış oluruz.  Bırakalım da çocuklarımız kendi kendilerini korusunlar.

 

Leave a Reply